بوته میری چیست؟

به تعدادی از بیماری ها با نشانه های مشابه را که توسط چند گونه از قارچ های بیماری زا ایجاد میشود بوته میری میگویند. این قارچ ها به گیاهان جوان حمله میکنند.بوته میری مهمترین بیماری گیاهانی مثل خربزه ،خیار،کدو و هندوانه محسوب می شود.بیماری بوته میری یک مشکل شایع در گلخانه‌های کشت خیار است که معمولاً به علت قارچ‌ها نظیر Botrytis cinerea و یا قارچ‌های دیگر ایجاد می‌شود.

بیماری بوته میری باعث تشکیل لکه‌های قهوه‌ای روی برگ‌ها، شاخه‌ها و گل‌های خیار می‌شود که به طور کلی به عنوان پوسیدگی خاکستری شناخته می‌شود. علایم دیگر این بیماری شامل رشد پوشش پودری سفید روی سطح گیاه و به خصوص برگ‌ها می‌شود.

این بیماری می‌تواند منجر به ضعف گیاه، کاهش عملکرد و در نهایت تلفات جدی در محصول خیار شود، بنابراین اجرای رژیم‌های بهداشتی مناسب و استفاده از محصولات فناوری برای کنترل این بیماری بسیار حیاتی است.

بیماری پیتیوم

یکی از بیماری های خاکزاد محصولات گلخانه ای می باشد. که البته در باز نیز در کشت های سبزی و صیفی نیز وجود دارد و نحوه ظهور بیشتر در ابتدا کشت می باشد به این صورت که بذر های جوانه زده بعد از مرحله دو برگی یکدفعه پژمرده شده و می افتند این بیماری را مرگ گیاهچه نیز میگویند.

علت آن وجود قارچ بیماری زا پیتیوم در خاک مخصوصا خاک های سرد و سنگین می باشد. بالا رفتن تعداد تعداد کشت ذر یک سطح معینی از خاک میتواند باعث آلوده شدن بستر به این بیماری شود و در کشت های بعدی به صورت مرگ گیاهچه نمود پیدا میکند. در این بیماری ساقه گیاهچه بالاتر از یقه خاک جمع شده و محل آوندها بسته می شود و آب و مواد غذایی به بالاتر نمی رسد و برگ های بالایی پژمرده می شود.

بهترین راه مبارزه با بیماری پیتیوم

1. استفاده از خاک های سبک و بدون آلودگی است.
2. استفاده از خاک های سبک و بدون آلودگی است.
3. استفاده از ضدعفونی با اشعه خورشیدی به مدت هشت هفته بهترین راه مبارزه است .
4. استفاده از قارچ های تریکودرما و باکتر باسیلوس (Bacillus) و ولزنسیس(velezensis)
5. استفاده از بعضی سموم مثل متالاکسیل -الیت-پرویکور-رزالاکسیل

بیماری فایتوفترا

فایتوفترا یکی از بیماری های خاکزاد است که گیاهان سبزی و صیفی را شدیدا درگیر می نماید.عامل بیماری یک نوع قارچ است به نام فایتوفترا اینفستانس که در خاک زندگی میکند.

بر اثر کشت های متوالی در یک خاک و عدم رعایت تناوب زراعی تجمع این قارچ در خاک بالا میرود و خاک بیمار میشود. علائم بیماری در گیاه به صورت خشک شدن برگ های بالایی این گیاه در مدت زمان کم در بعضی از مناطق ایران به آن بیماری سبز خشک می گویند.

عامل بیماری به یقه گیاه حمله کرده و آوند های گیاه را از بین می برد در نتیجه برگ های بالایی خشک می شود و گیاه از بین می رود.

راه های مبارزه بیماری فایتوفترا

1. بهترین راه ضدعفونی بستر گلخانه یا زمین زراعی با استفاده از اشعه خورشیدی به مدت هشت هفته در تابستان
2. استفاده از قارچ تریکودرما و باسیلوس سوپتیلین و با سیلوس ولزنسیس
3. استفاده از سموم شیمیایی مثل متالاکسیل ، رزالاکسیل ، الیت ، پرویکور و یونیفرم می باشد.

عوامل ایجاد بیماری بوته میری

عامل بوته میری گونه هایی از قارچ های جنس پیتیوم pythium و فیتوفترا phytophthora می باشد که به گیاهان متعددی خصوصا سبزیجات و صیفی جات حمله میکند.

پاتوژن های خاکزی در جنسphytophthora باعث بیماری های از جمله پوسیدگی تاج و ریشه گیاهان علفی و چوبی می شوند.

عواملی که می‌توانند باعث ایجاد بوته میری (Botrytis) در گیاهان شوند عبارتند از:

1. شرایط آب و هوایی: بوته میری در شرایطی که رطوبت بالا و دماهای خنک و معتدل وجود داشته باشد، بیشتر شیوع پیدا می‌کند. این شرایط معمولاً در فصل‌های بهار و پاییز بیشترین تأثیر را دارند.

2. ضعف گیاهی:گیاهانی که ضعیف هستند به علت شرایط نامساعد رشدی، به‌ویژه اگر با عوامل استرس‌زا مثل کمبود رطوبت یا تغذیه مواجه شوند، احتمال ابتلا به بوته میری بیشتر است.

3. خرابی مکانیکی: زخم‌ها یا صدمات روی گیاهان می‌توانند در درون آن‌ها جایی برای ورود قارچ بوته میری فراهم کنند.

4. توده‌های گیاهی چگال: گیاهانی که به طور ناگهانی چگال شده‌اند و هوای مناسب برای جریان هوا و خشک شدن مناسب ندارند، می‌توانند برای رشد بوته میری محیطی مناسب فراهم آورند.

5. مواد آلی متحلل: وجود مواد آلی متحلل نظیر برگ‌ها یا برگ‌های خشک در نزدیکی گیاهان می‌تواند به عنوان منبع تغذیه برای قارچ بوته میری عمل کند و انتقال بیماری را تسریع کند.

6. استفاده از آب بارانی یا آبیاری برگ: آبیاری برگ‌ها می‌تواند شرایط رطوبت برای رشد بوته میری فراهم کند.

علائم بیماری بوته میری پیتیوم pythium و فیتوفترا phytophthora

لهیدگی سیاه و قهوه ای طوقه و ریشه که منجر به مرگ گیاهچه میشود البته آلودگی به این قارچ خصوصا در گلخانه در طی طول کشت و در همه مراحل رشد بوته ها میتواند باعث مرگ بوته و ایجاد خسارت شود.

بیماری‌های بوته پیتیوم و فیتوفترا هر دو از عوامل قارچی ناشی می‌شوند و علائم مشابهی دارند، اما برخی تفاوت‌های کلیدی نیز وجود دارد:

 علائم بیماری بوته پیتیوم (Pythium):

1. پوسیدگی ریشه: ریشه‌های گیاهان مبتلا به پیتیوم معمولاً نرم و قهوه‌ای رنگ می‌شوند و به راحتی از بین می‌روند.
2. پژمردگی گیاه:گیاهان مبتلا به این بیماری دچار پژمردگی می‌شوند، حتی در صورت آبیاری مناسب.
3. زرد شدن برگ‌ها: برگ‌های پایین‌تر گیاه زرد می‌شوند و به تدریج می‌افتند.
4. رشد ضعیف گیاه: گیاهان مبتلا به پیتیوم رشد ضعیفی دارند و ممکن است کوتاه و ضعیف باشند.
5. پوسیدگی طوقه: در برخی موارد، پوسیدگی در ناحیه طوقه نیز مشاهده می‌شود.

علائم بیماری فیتوفترا (Phytophthora):

1. پوسیدگی ریشه و طوقه: ریشه‌ها و طوقه گیاهان مبتلا به فیتوفترا نرم و قهوه‌ای تیره یا سیاه می‌شوند و به راحتی از بین می‌روند.
2. پژمردگی و زوال گیاه: گیاهان مبتلا به فیتوفترا بهسرعت پژمرده می‌شوند و ممکن است به طور کامل زوال پیدا کنند.
3. لکه‌های آب‌سوخته روی برگ‌ها: لکه‌های آب‌سوخته یا تیره رنگ روی برگ‌ها و ساقه‌ها ظاهر می‌شوند.
4. ریزش برگ‌ها: برگ‌های مبتلا به فیتوفترا زرد می‌شوند و به سرعت ریزش می‌کنند.
5. شکل‌گیری پوسیدگی طوقه: پوسیدگی در ناحیه طوقه بیشتر دیده می‌شود و این ناحیه ممکن است دارای ضایعات قهوه‌ای تیره یا سیاه باشد.

هر دو بیماری می‌توانند به سرعت در شرایط مرطوب و گرم شیوع پیدا کنند و در صورت عدم کنترل، باعث تلفات جدی در محصولات کشاورزی شوند.

شرایط ایجاد بیماری بوته میری پیتیوم pythium و فیتوفترا phytophthora

این بیماری در خاک های بدون زهکش و سفت ،در محیط های خاکی  با اسیدیته خیلی پایین و خاک های اسیدی و در خاک های که دچار آب گرفتگی هستند به راحتی ایجاد بیماری میکند و میتواند خود را تکثیر کند.

راه های مبارزه و پیشگیری بوته میری پیتیوم pythium و فیتوفترا phytophthora

1. عملیات به زراعی و افزایش کیفیت بافت و ساختمان خاک  که منجر به سبک شدن خاک و افزایش زهکش میشود
2. ضد عفونی خاک با روش آفتاب دهی
3. استفاده از ترکیبات حاوی متالاکسیل مانند متالاکسیل گرانول و متالاکسیل مانکوزب

قارچ Pythium aphanidermatum

یکی از عوامل بوته میری Pythium aphanidermatum میباشد قطر ریسه آن بین 3تا8 میکرون است.ریسه های جوان بدون دیواره عرضی هستند ولی در ریسه های مسن دیواره کاذب دیده میشود .ریسه بین سلولی یا درون سلولی مباشد و به صورت (دکمه ای، طویل، انگشتی ) تولید نمیشود.

قارچ Phytophthora drechsleri

قارچ Phytophthora drechsleri روی محیط کشت مورد استفاده بر خلاف Pythium aphanidermatum رشد نسبتا کند و دارای حاشیه صاف میباشد .میسلیوم گسترده و عرض ریسه از 10تا2 میکرون است .ریسه های جوان معمولا یکنواخت هستند و به مرور زمان گاهی گره دار میشوند.ریسه های درون و بین سلولی همرا با تولید مکینه (دکمه ای، طویل، انگشتی ) می باشند.برای مثال شبیه به گلابی یا تخم مرغ شفاف یا زرد رنگ است.

 قارچ Phytophthora capsici

میلیسیوم گسترده و عرض ریسه از 7تا 3 میکرون در حال تغییر است.در ابتدا ریسه ها یکنواخت و بعد از مدتی دارای برآمدگی ها ی نامنظم میشود اسپورانژ اشکال متفاوتی مثل کروی ،بیضی،لیمویی،و گلابی دارند.معمولا دارای یک برجستگی وگاهی دو و بندرت سه برجستگی و نیم دایره در انتها هستند.

نکته

در گلخانه ها رعایت بهداشت بسیار مهم است (ادوات کشاورزی) باید ضدعفونی شده باشد حتی آب مصرفی گلخانه باید عاری از قارچ بیماری زا باشد.